Krótkowzroczność

Krótkowzroczność jest znana medycynie od pradziejów. W naszych czasach w rozwiniętych społeczeństwach obserwujemy „epidemię” tej wady, gdyż dotknięta jest nią co czwarta dorosła osoba. Pierwsze kłopoty z wyraźnym widzeniem przedmiotów odległych (np. tekstu na tablicy szkolnej) występują najczęściej w okresie nauki w szkole podstawowej. Uczeń ratuje sytuację mrużeniem powiek, co pozwala widzieć nieco lepiej. Powodem nieostrego widzenia dali jest powiększenie się gałki ocznej, wydłużenie się jej osi (krótkowzroczność osiowa). Jeśli gałka wydłuży się o 1 milimetr to powstaje krótkowzroczność około minus 3,0 dioptrie. (…)Dziś nie znamy jeszcze przyczyny wydłużenia się gałki ocznej. Stąd możliwość hamowania pogłębiającej się wady jest wciąż marzeniem setek milionów krótkowidzów i tysięcy okulistów na całym globie.

Część badaczy uważa, że niezwykle ważny jest czynnik genetyczny. Podnosi się też zagadnienie zbyt małej ilości białka w diecie oraz zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej, które mogą być przyczyną osłabienia „ścian” gałki ocznej.Istotne jest też zaniedbywanie podstawowych zasad higieny pracy wzrokowej, a w tym nadmierna praca z bliży. Otóż: budowa prawidłowych oczu ludzkich dostosowana jest do patrzenia w dal, to ich naturalna, nie męcząca praca.(…) We współczesnych rozwiniętych społeczeństwach powyższy naturalny porządek ulega odwróceniu. Praca wzrokowa z bliży i zapotrzebowanie na akomodację przybierają absurdalne, nienaturalne rozmiary. Nawet sprawne, dobrze wyćwiczone mięśnie rzęskowe „nie dają rady” pracować wiele godzin w stanie dużego napięcia.

Ratunkiem i ulgą jest dla nich wydłużenie się gałki ocznej. Intensywne, wielogodzinne czytanie wywołuje też wzrost ciśnienia w gałce sprzyjający jej rozciąganiu (gdyż gałkę uciskają mięśnie poruszające oczami). Potwierdzeniem tej „akomodacyjnej teorii” jest obserwowany na całym świecie wzrost częstości występowania tej wady wśród pacjentów z wyższym wykształceniem.

Close-up portrait of senior woman sitting at home in the garden and using digital tablet.

Jak powinien postępować krótkowidz? Zalecenia dietetyczne. Dieta powinna być wysokobiałkowa, bogata w witaminy i sole mineralne. Źródłem białka jest chude mięso, ryby, mleko i jego przetwory. Poleca się duże ilości jarzyn, owoców i warzyw, które – jak wiadomo – dostarczają nam naturalnych, najlepiej przyswajalnych witamin i soli mineralnych. Polecamy sok z marchwi i przygotowane domowymi sposobami przetwory z jagód. Krótkowidz powinien ograniczać spożywanie słodyczy (głównie czekolady) oraz nie zajadać się produktami bogatymi w węglowodany (ziemniaki, biały chleb, makaron, kluski itp.). Higiena pracy wzrokowej. Najwłaściwszym rodzajem oświetlenia jest naturalne światło dzienne. Zbyt słabe natężenie światła powoduje niestety odruchowe rozszerzenie się źrenic oczu prowadzące do tzw. aberacji i pewnego pogorszenia się ostrości widzenia. Światło sztuczne powinno być odpowiednio jasne i rozproszone – najlepiej odbite od białego sufitu. Niezbyt dobrym źródłem światła sztucznego są migające jarzeniówki, lepsze są klasyczne żarówki, a najlepsze żarówki halogenowe. Do pisania i czytania poza oświetleniem górnym wskazane jest również oświetlenie miejscowe. Optymalną ilość światła sztucznego koniecznego do czytania i pisania zapewnia osobie młodej lampka z żarówką o mocy 60 W umieszczona 45 cm nad stołem Lekarz radzi lub też żarówka “setka” świecąca z odległości 65 cm. Lampkę taką umieszczamy oczywiście z lewej strony – jeśli piszemy prawą ręką. Podczas pisania i czytania należy siedzieć prosto, dbać o podparcie kręgosłupa na oparciu krzesła i nie pochylać głowy ku dołowi. Odległość oczu od czytanego tekstu nie może być mniejsza niż 1/3 metra (33cm), książka nie powinna leżeć płasko na stole, lecz można podeprzeć ją np. inną książką.(..).

Przy zakupie książek preferujemy wydania z niezbyt małym, wyraźnym czarnym drukiem, na białym papierze bez połysku. Nowoczesne odbiorniki telewizyjne, jak i monitory komputerów emitują zaledwie śladowe ilości szkodliwego dla oczu promieniowania.  długotrwałe oglądanie TV po prostu męczy oczy, szczególnie, gdy siadamy zbyt blisko odbiornika i gdy w pokoju jest ciemno. Bardziej męczy oczy wpatrywanie się w monitor komputera, co wymaga akomodacji i sprzyja rozwojowi krótkowzroczności. Zmęczenie oczu jako rezultat długotrwałej pracy wzrokowej objawia się pieczeniem, szczypaniem, uczuciem piasku pod powiekami, ciężkością powiek, bólem oczu i bólem głowy lub zamazywaniem się obrazu. Cóż poradzić? Po godzinie intensywnej pracy wzrokowej z bliży zaleca się kilkunastominutową przerwę. W czasie jej trwania dobrze jest kierować wzrok na odległe przedmioty (najlepiej przez okno) lub położyć się z zamkniętymi oczami. Można też przesłonić – szczelnie przykryć oczy otwartymi dłońmi i wpatrywać się w ciemność.



Wskazana jest też gimnastyka mięśni ocznych: spoglądanie do góry, do dołu i na boki (przy nieruchomej głowie) oraz okrężne ruchy oczu. Młody krótkowidz powinien spać osiem godzin dziennie, przy zgaszonym świetle i wyłączonym telewizorze. Krótkowidz o wysokiej wadzie nie powinien wykonywać siłowych ćwiczeń fizycznych; gry i ćwiczenia gimnastyczne są natomiast konieczne. Nie powinien oczywiście palić papierosów. Leczenie farmakologiczne. Zalecane są leki rozszerzające naczynia krwionośne, a przez to zwiększające ilość krwi przepływającej i „odżywiającej” oko. Stosowane są też środki pobudzające procesy metaboliczne w gałce. Od czterystu lat znany jest pozytywny wpływ na narząd wzroku czarnej jagody, czyli borówki czernicy. Owoc jagody zawiera kilkanaście substancji zwanych antocyjanami i flawonoidami. Zwiększają one elastyczność naczyń włosowatych i uszczelniają ich ściany, ułatwiają  przeciskanie” się przez nie krwinek czerwonych, zapobiegając ich agregacji. Blokują też szkodliwe działanie na tkanki oka tzw. wolnych rodników tlenowych (działanie antyoksydacyjne),  rzyśpieszają regenerację barwnika wzrokowego – rodopsyny, wzmacniają wreszcie kolagen, podstawowy budulec ściany gałki ocznej. Preparaty z jagód wzbogacane są zazwyczaj dodatkowymi składnikami jak: beta-karoten (prekursor witaminy A), witamina E, witaminy z grupy B, pewne mikroelementy, a od niedawna także w luteinę i zeaksantynę – ochronne barwniki siatkówki. Korekcja okularowa.

Krótkowzroczność korygujemy soczewkami ujemnymi, rozpraszającymi. Jeśli towarzyszy jej astygmatyzm (wywołany pewną deformacją rogówki) to soczewka będzie posiadać „dodatek” cylindryczny – astygmatyczny. Szkła nie leczą wady, a umożliwiają jedynie ostre widzenie w dal. Korekcja do dali powinna być pełna, całkowita, niedokorygowanie w pewnym stopniu może sprzyjać pogłębianiu się wady. Do intensywnej, wyczerpującej pracy z bliży można zalecać okulary nieco słabsze niż do dali, aby ulżyć akomodacji. Gdy krótkowidz skończy 40-45 lat sytuacja się komplikuje, gdyż pojawia się presbyopia- fizjologiczna starczowzroczność. Osoby te wymagają oczywiście badania okulistycznego i indywidualnego wyjaśnienia problemów ze stosowaniem takich, a nie innych okularów do dali i bliży (soczewki dwuogniskowe i progresywne). Soczewki kontaktowe czyli „niewidzialne okulary” są używane przez dziesiątki milionów osób na całym świecie. Dowiedziono, że ich stosowanie nie wpływa na los wady wzroku. Są jednak wygodniejsze od okularów szczególnie dla osób z wysoką wadą, choć muszą być używane „z głową”, by nie nabawić się powikłań. Postępowanie operacyjne. Laserowe operacje refrakcyjne, czyli zmieniające siłę łąmiącą rogówki wykonuje się masowo od kilkunastu lat. Wiązka światła z lasera (excimer laser, długość fali 193 nm) „wypala”, „frezuje” na rogówce delikatne zagłębienie spełniające rolę ujemnej soczewki. Jego średnica i głębokość zależą od stopnia wady. Znanych jest kilka odmian laserowych zabiegów oznaczonych tajemniczymi skrótami: PRK, LASEK, LASIK, EPI-LASIK. Zabiegi te nie hamują niestety pogłębiania się krótkowzroczności u młodzieży i mogą być  przeprowadzane u osób z ustabilizowaną wadą. Znane są też – i to od dawna – zabiegi operacyjne wzmacniające tylny biegun gałki ocznej i hamujące progresję wady. ® Wykonują je nieliczne specjalistyczne ośrodki.