Wolno rodniki , a oczy

Wolnorodnikowy mechanizm powstawania zaćmy.  

Wylew wolnych rodników – stres oksydacyjny – powoduje nadmierne „zużycie się” mechanizmów osłaniających oko i deficyt fizjologicznych przeciwutleniaczy. Początkiem uszkodzenia soczewki oka – tj. jej „mętnienia” może być zanik aktywności enzymów – dysmutazy i peroksydazy glutationu w jądrach soczewek – ponieważ zwykle zostały już wcześniej zużyte na stłumienie stresu oksydacyjnego.

Wolne rodniki i plamka żółta oka.

Plamka żółta oka to niewielkie skupisko komórek siatkówki o średnicy około 1,5 mm – wysoce wrażliwych na światło, (zwane też plamką oka). Plamka dzięki specyficznej budowie umożliwia tzw. centralne widzenie o najwyższej ostrości, jak też widzenie kolorów. Wywołana upływem lat postępująca z wiekiem degeneracja naczyń odżywiających siatkówkę oraz fizjologicznych mechanizmów osłaniających przed wolnymi rodnikami i innymi substancjami i zapalnymi zagraża utratą ostrości widzenia i zdolności postrzegania barw.

Zagrożona wolnymi rodnikami rogówka!

Pod wpływem wolnego rodnika, jakim jest nadtlenek wodoru (H2O2) dochodzi do uszkodzenia komórek śródbłonka, a w rezultacie do obrzęku rogówki. Czynnikiem bezpośrednio uszkadzającym nabłonek rogówki jest inny wolny rodnik – anion ponadtlenkowy (O2) . Wykazano, że jeśli dobrze działa osłona antyoksydacyjna z fizjologicznego enzymu dysmutazy ponadtlenkowej – wówczas neutralizuje rodniki ponadtlenkowe i zapobiega uszkodzeniom rogówki.

Czy „młode” oczy są dobrze chronione przed wolnymi rodnikami?

U zdrowych i właściwe odżywiających się dzieci, jak też i osób dojrzałych oczy nie są bezbronne wobec wolnych rodników. Wysoki metabolizm siatkówki umożliwia istnienie licznych i efektywnych osłon antyoksydacyjnych. Naszymi „ochroniarzami” są dyżurujące w oku enzymy-antyutleniacze: dysmutaza nadtlenkowa, katalaza, selenozależna, peroksydaza glutationowa, itp. Problemy zdrowotne pojawiają się jednak wraz z wspomnianymi przewlekłymi chorobami i stanami zapalnymi oraz działaniem czynników destrukcyjnych. Pozbawione naczyń krwionośnych rogówka, soczewka i ciało szkliste charakteryzują się znacznie niższym metabolizmem i mają mniej wydajną osłoną przeciwrodnikową.

Wolne rodniki uszkadzają fotoreceptory siatkówki.

Trudno o bardziej wrażliwą na uszkodzenia tkankę, niż fotoreceptory siatkówki oka i plamki oka. Wysokoenergetyczne wolne rodniki mogą je nieodwracalnie uszkadzać, jeśli nie są „ostudzane” tj. neutralizowane przez fizjologiczne osłony antyoksydacyjne. Jeśli osłony antyoksydacyjne z jakichś względów źle działają – wolne rodniki mogą uszkadzać fotoreceptory siatkówki oka. Konsekwencją są uszkodzenia delikatnych tkanek plamki oka. Dowodem na realność tych zagrożeń jest wysoki poziom wolnych rodników tlenowych stwierdzany w przypadkach uszkodzeń narządu wzroku.

 Jak wiek wpływa na osłony antyoksydacyjne oka?

Z upływem lat osłona przeciwrodnikowa ulega osłabieniu. Przyczyną są, obok wspomnianych wyżej czynników destrukcyjnych i chorób – degenerujące się z wiekiem mechanizmy wchłaniania antyoksydantów z diety, jak też zaburzenie regeneracji enzymów antyoksydacyjnych. Wskutek tego krytyczne przeciążenia wolnymi rodnikami, które ludzie młodzi i zdrowi znoszą bez trudu, u osób starszych mogą prowadzić do katastrofy. Degeneracja siatkówki spowodowana m. in. deficytem antyoksydantów nasila się szczególnie po 50-tym roku życia i dotyczy tak samo często mężczyzn, jak i kobiet. Niepokój o zdrowie siatkówki i plamki oka, u osób po 50 roku życia powinna wzbudzić każda utrata ostrości widzenia. Choć zaznaczmy, że nie jest to rozpoznanie jednoznaczne, ponieważ objawy pogorszenia się widzenia występuje również przy rozpoczynającej się zaćmie.